Niewiele osób zdaje sobie sprawę, a wiele osób nie pamięta, że wprowadzone w 1998r. "Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną" (Dz.U.Nr 133, poz. 872 z późn . zm.) spowodowały przejęcie na własność z dniem 01stycznia 1999r. nieruchomości zajętych pod drogi publiczne przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.
Oznacza to, że wszędzie tam, gdzie pas drogowy (w tym chodnik) "wszedł" na teren prywatny, część gruntu zajęta przez drogę zmieniła właściciela. Nie ma znaczenia fakt, że dotychczasowy właściciel jest nadal wpisany w księdze wieczystej gruntu.
Zmiana własności dokonała się z mocy prawa, a osobom które znalazły się w opisanej sytuacji, należy się odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia nieruchomości. Podstawą ustalenia kwoty odszkodowania jest wartość nieruchomości w styczniu 1999r.

Warunkiem uzyskania odszkodowania jest złożenie do dnia 31 grudnia 2005r. wniosku o odszkodowanie. Po upływie tego terminu roszczenie wygasa.

Złożenie wniosku nadaje bieg sprawie i zapoczątkowuje prawdopodobnie kilkuletni proces oczekiwania na wypłacenie odszkodowania, jednakże - nie dochowanie wymaganego terminu złożenia wniosku odbiera na zawsze szansę uzyskania rekompensaty za uszczuplenie swego stanu posiadania.
Sprawdźmy więc przebieg granicy działki (działek), na której usytuowany jest nasz dom bądź dom, w którym jest nasze własnościowe mieszkanie - nawet wówczas , a może właśnie wówczas, gdy dom wybudowany został całkiem niedawno przez developera.
Po złożeniu wniosku np. w gminie, przebieg sprawy wyglądać może następująco:

1. Gmina wszczyna tzw. postępowanie wyjaśniające czyli sprawdza zasadności wniosku ustalając czy mają zastosowanie "Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną" oraz czy doszło do przejęcie gruntu.
   Jeśli zebrane przez urząd opinie są pozytywne, a grunt zajęty pod drogę jest geodezyjnie wydzielony, etap ten kończy się wnioskiem wójta, burmistrza lub prezydenta miasta do wojewody o stwierdzenie "przejścia na własność gminy" gruntu objętego wnioskiem.
   
2. Wojewoda przeprowadza postępowanie administracyjne, które kończy się decyzją stwierdzającą zmianę właściciela z mocy prawa oraz potwierdza, że przysługujące odszkodowanie zostanie ustalone i wypłacone wg zasad i trybu określonego w przepisach o wywłaszczeniu nieruchomości (patrz: ustawa o gospodarce nieruchomościami Dz.U.00.46.543 - tekst jednolity z póź. zm.)
   
3. W oparciu o decyzję wojewody, gmina kieruje wniosek do wydziału ksiąg wieczystych, gdzie dokonane zostają stosowne zmiany w zapisach ksiąg.

Teraz pozostaje jedynie oczekiwanie na wypłatę odszkodowania.
Jak długie jest to oczekiwanie? Doświadczenie podpowiada, że czas ten jest wypadkową sprawności urzędników, determinacji właścicieli bądź działającego w ich imieniu zarządcy nieruchomości oraz... możliwości finansowych gminy bądź Skarbu Państwa.